na6.pl

Bajki Krasickiego

autor: Ignacy Krasicki

epoka: Oświecenie

  • Bajki - opracowanie
  • Zobacz inne lektury

    Problematyka bajek

    Bohater typ

    Jak we wszystkich utworach klasycznych w bajkach dominuje bohater-typ. Jest to nosiciel jednej tylko cechy, która zostaje wyraźnie w tekście wyeksponowana. Zasługą Ignacego Krasickiego jest to, że wzorce postępowania, wady, które zostały przez niego pokazane pod postacią zwierząt, utrwaliły się w świadomości pozatekstowej. Potocznie więc kojarzymy pewne zwierzęta z cechami. I tak:

    • Lew – jest typowym despotą i tyranem, który oczekuje pochlebstw, a nie prawdy na swój temat. Nie przyjmuje żadnej krytyki, karze tych, którzy mu się sprzeciwiają.
    • Wilki – są silni, agresywni, mają władzę, działają poza prawem, nie znają współczucia i litości.
    • Owca – symbol naiwności i łatwowierności. Zawsze jest słaba i stanowi łatwy łup.
    • Szczur – pyszny, uwielbia siebie, nie wie, co to pokora.
    • Lis – chytry, sprytny, przebiegły, fałszywy, podstępny. Dzięki tym cechom zawsze wychodzi cało z opresji i osiąga wyznaczone cele.
    • Małpa – jest po prostu głupia. Nie bez powodu dziś często potocznie mówimy: „Nie rób z siebie małpy.”
    • Wół – mądrość. Wół jest powolny, ale dokładny, odznacza się inteligencją (Wół i minister), wie, co jest dobre, potrafi trzeźwo oceniać sytuację (Osieł i wół).
    • Mrówka – pracowita, dokładna, sumienna.
    • Paw – dumny ze swego wyglądu, pyszny, zadufany w sobie.

    Problem autentyczności

    Badania porównawcze historycznoliterackie dowodzą pokrewieństwa bajek Krasickiego z ponad pięćdziesięcioma bajkami obcymi. Pierwowzory niektórych bajek wskazał sam autor, albo odnotowując w podtytule autora pierwowzoru, albo wskazując tytuł tekstu oryginalnego.

     

    Artystyczne cechy bajki:

    • Operowanie kontrastem: szczur i kot, wilk i owca, wół i małpa, paw i orzeł;
    • Antytezy: dobra – zła, korzyści – straty, mądrości – głupoty, przemocy – słabości;
    • Epitety: „sokół lotny”, woły krnąbrne”,
      • Młoda jedna papuga, piękna, okazała.
      • Miej ty sobie pałace, ja mój domek ciasny; / Prawda, nie jest wspaniały – szczupły, ale własny.
    • Stopniowanie czasowników:
      • Stajała, wsiąkła w bagno i stała się błotem.
      • Wpadł kot z boku na niego, porwał i udusił.
    • Przerzutnie:
      • Bryła lodu spłodzona z kałuży bagnistej / Gniewała się na kryształ.
      • Pewien derwisz uczony rano i w południe / Co dzień pił świętą wodę z Mahometa studnie.
    Smutną synogarlicę na zdradnej zasadzce / Złapał ptasznik przemyślny i osadził w klatce.

    Bajki Ignacego Krasickiego przedstawiają:

    • prawa, które rządzą światem
    • wady i słabostki ludzi
    • uniwersalne, czyli ponadczasowe prawdy o naturze człowieka
    • postawy ludzkie
    • skutki złego sprawowania władzy
    • obrazy życia społecznego

    Małgorzata Bazan