Evviva l’arte

Typ liryki

Ze wzglÄ™du na sposób wypowiedzi podmiotu wiersz możemy przyporzÄ…dkować do liryki bezpoÅ›redniej. BiorÄ…c pod uwagÄ™ fakt, że podmiot wyraża wprost nie tylko swoje emocje, lecz wypowiada siÄ™ w imieniu okreÅ›lonej zbiorowoÅ›ci (wszak zastosowana zostaÅ‚a liczba mnoga), należy wskazać na jeszcze inny typ liryki – tj. podmiotu zbiorowego. Ze wzglÄ™du na tematykÄ™ utworu, możemy wspomnieć o liryce refleksyjnej (rozważania na temat życia ludzkiego i jego wartoÅ›ci) oraz agitacyjnej (wiersz ma charakter manifestu poetyckiego).

 

Pomiot liryczny i jego kreacje

Podmiotem lirycznym jest artysta majÄ…cy Å›wiadomość odrÄ™bnoÅ›ci grupy spoÅ‚ecznej, do której należy. Tacy jak on – twórcy, sÄ… przekonani o swej wartoÅ›ci, chociaż nikt tego stanowiska nie podziela. Pomimo tej wiedzy, nie czuje siÄ™ smutny i bezużyteczny. Podmiot, wypowiadajÄ…cy siÄ™ w imieniu caÅ‚ego Å›rodowiska artystycznego, jest dumny i przekonany o swej wyższoÅ›ci.

 

Sensy utworu

Wiersz stanowi pochwałę sztuki, na co wskazuje już tytuł liryku (tłumaczony z języka włoskiego oznacza: Niech żyje sztuka). Podmiot wyraża egzystencjalną opinię dotyczącą nieuchronności śmierci oraz stwierdza, że życie jest

splunięcia niewarte.

Tak zarysowana tematyka utworu (w pierwszej strofie) może wprowadzić czytelnika w pesymistyczny nastrój i pełen apatii ton. Tymczasem jednak wiersz ma optymistyczny i żywiołowy charakter. Podmiot bowiem nie poprzestaje na tych stwierdzeniach. Wręcz przeciwnie, stają się one punktem wyjścia do dalszych jego rozważań. Jest oto bowiem coś, co nadaje temu marnemu życiu ogromną rangę. Tą siłą jest sztuka. Dzięki niej artysta może czuć się wyjątkowy, może być dumny i patrzeć

na tłum z podniesioną głową.

Koncepcja wybitnej jednostki – twórcy, który otrzymaÅ‚ od samego Boga dar tworzenia, niczym Wszechpotężny Stwórca, dziÄ™ki czemu stoi ponad innymi ludźmi, wpisuje siÄ™ w romantycznÄ… tradycjÄ™. W wierszu zarysowana jest opozycja miÄ™dzy

nędznym filistrów narodem

a twórcami, którzy bÄ™dÄ… sÅ‚awni. ArtyÅ›ci sÄ… przez spoÅ‚eczność niedoceniani, bowiem ich dzieÅ‚a nie bÄ™dÄ… sÅ‚użyć celom praktycznym. Skazani na niezrozumienie i głód (por. metafora czÅ‚owiek-liść), nie skupiajÄ… siÄ™ na zdobywaniu wartoÅ›ci materialnych. Ich wyjÄ…tkowość wynika ze stosunku do dóbr doczesnych („laurów za zÅ‚otÄ… nie damy koronÄ™”) i Å‚Ä…czy siÄ™ z przekonaniem, że najwiÄ™kszÄ… wartoÅ›ciÄ… jest sztuka. Dlatego agitujÄ… na jej rzecz peÅ‚nymi entuzjazmu sÅ‚owami: „Niech żyje!”.

 

Utwór stanowi manifest poetycki, w którym zaakcentowano doniosÅ‚Ä… rolÄ™ sztuki, a tym samym podniesiono rangÄ™ jej twórców (por. okreÅ›lenia „królowie”, „orÅ‚y”). Ponadto wiersz obnaża „pÅ‚askie”, materialistyczne dążenia spoÅ‚eczeÅ„stwa nastawionego na konsumpcjÄ™, które, wyznajÄ…c powyższe wartoÅ›ci, nigdy nie zrozumie idealistycznych ambicji wybitnych jednostek.

Budowa utworu i język utworu

Utwór jest wierszem o bardzo regularnej budowie. Podzielony jest na cztery strofy, każda liczy po sześć wersów. Warto zwrócić uwagę na powtarzające się wykrzyknienie, które nadaje każdej zwrotce klamrową budowę i stanowi swoisty refren.

 

Kontynuacje i nawiÄ…zania

• Utwory, w których podejmowane jest zagadnienie poezji i poety:
• Horacy Exegi monumentum;
• Jan Kochanowski Pieśń XXVI;
• Adam Mickiewicz Dziadów część III;
• Juliusz SÅ‚owacki Testament mój;
• Zygmunt KrasiÅ„ski Nie-Boska komedia;
• Julian Tuwim Do losu;
• Andrzej Bursa Poeta.

Bibliografia przedmiotowa

• K. JabÅ‚oÅ„ska, Kazimierz Tetmajer. Próba biografii, Kraków 1969.