na6.pl

Motyw Noego, arki, potopu

  • Motyw Noego, arki, potopu - opracowanie
  • Nawiązania do utworów

  • Księga Rodzaju
  • Pan Tadeusz
  • Wesele
  • Zobacz inne motywy

    Motyw Noego, arki, potopu w literaturze

    Jan Kochanowski Pieśń o Potopie

    Parafraza biblijnego opisu potopu. Burza i ulewne deszcze sprawiają, że w rzece wzbierają wody. Podmiot liryczny stwierdza, że należy zbudować korab, bo nie wiadomo, czy nie wrócą czasy wielkiego zniszczenia, a wtedy żadne stworzenie nie ocaleje. Autor wiąże wylew rzeki z potopem, z którego uratował się bogobojny Noe wraz z rodziną oraz część zwierząt.

    Gdy mija żywioł, pozostaje tylko śmierć i zniszczenie. Bóg obiecuje więc Noemu, że już nigdy nie ześle potopu na świat. Mężczyzna staje się protoplastą nowej ludzkości.


    Adam Mickiewicz Pan Tadeusz

    Autor porównuje karczmę w Soplicowie do biblijnej arki Noego. Według niego przód karczmy wygląda jak statek, natomiast z tyłu budynek przypomina świątynię.

    Mickiewicz przywołuje też na myśl skojarzenie ze stodołą, w której przebywają różne zwierzęta:

     

    Karczma z przodu jak korab, z tyłu jak świątynia:

    Korab, istna Noego czworogranna skrzynia,

    Znany dziś pod prostackim nazwiskiem stodoły;

    Tam różne są zwierzęta: konie, krowy, woły,

    Kozy brodate; w górze zaś ptastwa gromady

    I płazów choć po parze, są też i owady.

     

    Włodzimierz Zagórski Historia patriarchy Noego

    Żartobliwy wiersz, w którym Noe jest określony mianem „praszczura”. Jego ulubionym trunkiem jest wino, a Bóg go za to miłuje i nie pozwala mu zginąć w potopie. Noe nawet podczas czterdziestu dni ulewy nadużywa alkoholu, a arka służy mu za miejsce odpoczynku. Gdy Cham zauważa, że jego ojciec jest urżnięty, zostaje wyklęty przez Boga.


    Stanisław Wyspiański Wesele

    Rozświetlony dom, w którym odbywa się wesele, przypomina Racheli arkę Noego. Do takiego skojarzenia przyczynia się błoto znajdujące się wokół domu. Dziewczynie przychodzą na myśl potopy. Miejsce, mimo pijanych chłopów i hałasu, wydaje jej się tajemnicze i zachęcające. Arka jest na tyle pozytywnym skojarzeniem, że Rachela zostaje zwabiona do domu:

     

    […] ta chałupa rozświecona,

    grająca muzyką w noc ciemną,

    wydała mi się arcyprzyjemną,

    jako arka, na kształt czarów łodzi,

    i przyszłam.


    Antoni Słonimski Potop

    Autor nawiązuje do biblijnego potopu bardzo osobiście. Prosi Boga, żeby spuścił na niego deszcze. Pragnie też śmierci zwierząt i ludzi, którzy wywołują w nim negatywne odczucia. Chce mieć spokój od tych, którzy przyczyniają się do cierpienia, są dla niego ciężarem lub problemem. Słonimski przywołuje motyw gołębicy, którą Noe wypuścił z arki, aby sprawdziła, czy jest w pobliżu suchy ląd.


    Inne przykłady literackie:

    • Wincenty Pol Pieśń o ziemi naszej (porównanie Tatr do zastygłego potopu);
    • Cyprian Kamil Norwid Promethidion (sztuka jako znak zwycięstwa dobra nad złem, porównanie sztuki do łuku przymierza);
    • Marc Connelly Zielone Pastwiska (aby skompletować menażerię, Noe udaje się do zoo);
    • Marian Stępień-Ługowski Potop (ludzie walczący z potężnym żywiołem; tęcza – symbol pojednania; pomnik przedstawiający ludzi podczas potopu; zapowiedź kolejnego zniszczenia);
    • Alfred Kowalkowski Posągi potopu (mroczna wizja Bożego gniewu, potop jako niszcząca siła);
    • Marianne Fredriksson Arka Noego (życie codzienne mieszkańców Sumeru przed potopem, budowa arki, przebieg samego potopu i trudności z nim związane).
    Anna Makarewicz