Z legend dawnego Egiptu

epoka: Pozytywizm

Z legend dawnego Egiptu - opracowanie

Geneza utworu

Problematyka utworu

Gatunek literacki

Nawiązania i bibliografia

Charakterystyka postaci

Zobacz inne lektury

Gatunek literacki

Cechy noweli na przykładzie utworu Z legend dawnego Egiptu:

niewielkich rozmiarów utwór epicki – 6 stron;
zwięzłość kompozycyjna – jeden zwarty tekst prozatorski bez podziału na rozdziały;
jednowątkowa fabuła – dzieje Horusa, następcy tronu;
fabuła zmierza ku wyraźnie zarysowanemu punktowi kulminacyjnemu – wyzdrowienie Ramzesa;
brak lub ograniczona liczba opisów: 2 krótkie opisy – Nilu nocą i chorego Ramzesa;
uproszczona charakterystyka postaci, najczęściej bezpośrednia:

stuletni Ramzes, potężny władca Egiptu.

dzieje bohatera mają najczęściej wymiar tragiczny – Horus umiera;
szybkość następowania po sobie zdarzeń, bez rozciągłości epickiej – ciężko chory Ramzes, Horus przygotowujący się do objęcia władzy, ukąszenie, wyzdrowienie faraona, śmierć Horusa;
stopniowanie napięcia – po, rozpoczynającej nowelę, scenie stonowanej rozmowy faraona z medykiem pojawia się Horus, który wychodzi na pałacowy taras, gdzie

właśnie księżyc złocił spiżowe wody Nilu.

stopniuje się napięcie fabularne aż do dynamicznej sceny finałowej, w której

wśród grobowej ciszy usłyszano stuk sandałów. Do sali wbiegł zastępca arcykapłana.

zastosowanie techniki kontrastu, np. w kreacji bohaterów – Ramzes „surowy nawet dla siebie” i Horus „zapłakał nad śmiercią dziada”;
zaskakujący zwrot akcji – informacja, że opuchliznę nogi wywołało jednak ugryzienie pająka a nie pszczoły; chory stary Ramzes odzyskuje siły a młody i wydawało się zdrowy i silny Horus umiera.

Utwór Z legend dawnego Egiptu jest również typową XIX-wieczną nowelą klasyczną, skonstruowaną zgodnie z teorią sokoła. Terminu tego użył po raz pierwszy w 1871 r. niemiecki poeta i nowelista, Paul Heyse, na określenie pewnego rodzaju konstrukcji fabularnej zastosowanej w noweli Sokół Giovanniego Boccaccia. Chodzi o jeden wiodący motyw, stanowiący oś kompozycyjną noweli albo wątek dominujący, który nabiera znaczenia w trakcie rozwoju akcji. Takim „sokołem” może być przedmiot (Katarynka Bolesława Prusa), zjawisko (Dym Marii Konopnickiej), zwierzę (Nasza szkapa Marii Konopnickiej) lub osoba (Horus z noweli Bolesława Prusa Z legend dawnego Egiptu).

Paweł Wyszkowski

Lektury, wiersze

Autorzy

Motywy literackie

Epoki

Z legend dawnego Egiptu

autor: Bolesław Prus

epoka: Pozytywizm

Zobacz inne lektury

Gatunek literacki